ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધને છ મહિના પણ થયા નથી, પરંતુ સુપરપાવર અમેરિકા ઈરાન સામે પહેલેથી જ અનિશ્ચિત સ્થિતિમાં છે. એક અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકાના સૌથી જરૂરી જથ્થો ખાલી થવાના આરે છે અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કોઈ કારણ વગર ઈરાન સાથે વાટાઘાટો કરવા સંમત થયા નથી. આ પાછળનું કારણ ગંભીર છે.ઈરાન સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાએ તેની મુખ્ય મિસાઈલોનો નોંધપાત્ર ભાગ વાપરી નાખ્યો છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આનાથી યુએસ સેનાની ભાવિ લશ્કરી તૈયારીઓ અંગે ચિતા વધી છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, યુએસ લશ્કરી મૂલ્યાંકનમાં સામેલ ઘણા અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી, યુએસએ તેની થાડ મિસાઇલ સિસ્ટમમાં લગભગ ૮૦ ટકા ઇન્ટરસેપ્ટર્સનો ઉપયોગ કર્યો છે. આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ દુશ્મન બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને હવામાં નષ્ટ કરવા માટે થાય છે. વધુમાં, યુએસએ તેની પેટ્રિઅટ મિસાઇલ સંરક્ષણ પ્રણાલીમાં લગભગ ૫૦ ટકા ઇન્ટરસેપ્ટર્સનો ઉપયોગ પણ કર્યો છે. ઈરાન પર હુમલો અમેરિકા માટે મોંઘો સાબિત થયો છે. ઈરાન સામેના પાંચ મહિનાના યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકન સૈન્યએ તેની લાંબા અંતરની ચોકસાઇ સ્ટ્રાઇક મિસાઇલોનો મોટો ભાગ વાપરી નાખ્યો છે. આનાથી ભવિષ્યના સંઘર્ષો માટે અમેરિકન સૈન્યની તૈયારી અંગે ચિતા વધી છે. 

આ મિસાઇલો મુખ્યત્વે જમીનથી જમીન પર પ્રહાર કરતા શષો છે. તેમને આર્મી ટેક્ટિકલ મિસાઇલ સિસ્ટમ અને પ્રિસિઝન સ્ટ્રાઇક મિસાઇલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. યુએસ સૈન્ય પાસે આર્મી ટેક્ટિકલ મિસાઇલ સિસ્ટમ અને પ્રિસિઝન સ્ટ્રાઇક મિસાઇલોની અછત કેટલી છે તે અગાઉ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. આ લાંબા અંતરના શસ્ત્રો યુએસ સૈન્યના શસ્ત્રાગારનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

ક્રૂડ ઓઇલ ૮૦ ડોલરથી નીચે ગબડ્યું

આંતરરાષ્ટ્રીય ઓઇલ બજારમાં આજે મોટો ધડાકો જાેવા મળ્યો છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલી તંગદિલી પાછળ કૂટનીતિક હલચલ તેજ થતાં વૈશ્વિક બેંચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ ૪.૫ ટકા ગબડીને ૭૯.૯૬ ડોલર પ્રતિ બેરલ પર આવી ગયું છે. લાંબા સમય પછી ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ ૮૦ ડોલરની નીચે આવતાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મોટી રાહત મળી છે. ઓઇલના ભાવમાં આ ઘટાડા પાછળ યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ને ફરીથી ખોલવા માટે સંભવિત કરાર થવાની અટકળો મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે. આ સાથે ફરી એકવાર ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો ઘટતા પેટ્રોલ-ડીઝલની કિંમતોમાં રાહત મળે તેવી શક્યતા છે.

એક તરફ ઓમાન અને ઈરાન વચ્ચે ખાડીમાં સ્થિતિ સામાન્ય કરવા માટે વાતચીત ચાલી રહી છે. હોર્મુઝને લઈને સમજૂતીની વાત વચ્ચે સંયુક્ત આરબ અમીરાતનું દુબઈ શહેર ફરી નિશાન પર આવ્યું છે. અહીં બુધવારે વહેલી સવારે અફરાતફરી મચી ગઈ હતી, જુબેલ અલી ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં સતત અનેક જાેરદાર ધડાકા થયા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવેલા વીડિયોમાં આકાશમાં ધુમાડાના મોટા-મોટા ગોટેગોટા ઉઠતા જાેવા મળ્યા હતા, જેના કારણે સમગ્ર વિસ્તારમાં ભય ફેલાઈ ગયો હતો. ઈરાનની સરકારી સમાચાર એજન્સી મેહરના જણાવ્યા અનુસાર, અમીરાતી અધિકારીઓએ દાવો કર્યો કે લગભગ ૨૦ મિનિટમાં ઓછામાં ઓછા ૭ ધડાકા થયા હતા. 

જાેકે, હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે આ વિસ્ફોટોનું કારણ શું હતું અને સત્તાવાર રીતે પણ તેનું કારણ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. ધડાકા જાબેલ અલી પોર્ટ અને તેની આસપાસના ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં થયા હતા, જે UAEનું એક મહત્વપૂર્ણ બંદર અને ઈંધણ વિતરણ કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત તેને લોજિસ્ટિક્સ હબ પણ કહેવામાં આવે છે. સદનસીબે, અત્યાર સુધી કોઈના ઘાયલ થવાની કે મોટા નુકસાનની માહિતી સામે આવી નથી. ઘટના બાદ સોશિયલ મીડિયા પર ધડાકા અને આગના વીડિયો ઝડપથી વાયરલ થવા લાગ્યા હતા. અહેવાલો અનુસાર, અમીરાતી અધિકારીઓએ ઘટનાનો વીડિયો બનાવનારા ૨ લોકોને કસ્ટડીમાં લીધા છે.

મેહર સમાચાર એજન્સીએ દાવો કર્યો કે આ ધડાકા યમનથી છોડવામાં આવેલી મિસાઇલોને કારણે થયા હતા. જ્યારે અમીરાતના સ્થાનિક મીડિયાએ માત્ર એટલું જ કહ્યું કે અનેક ધડાકાના અવાજાે સંભળાયા હતા, પરંતુ મિસાઇલ હુમલો થયો હોવાની કે અન્ય કોઈ કારણની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી. આ દરમિયાન, નાસાની થર્મલ ઇમેજરીનો હવાલો આપીને સ્થાનિક મીડિયાએ દાવો કર્યો છે કે જાબેલ અલી પોર્ટ પાસે આવેલા એક ગોડાઉનમાં ભીષણ આગ લાગી હતી. આ ગોડાઉનનો ઉપયોગ ઈંધણના સંગ્રહ અને સ્થળાંતર માટે કરવામાં આવે છે. તેનાથી સંકેત મળે છે કે ધડાકા બાદ વિસ્તારમાં મોટી આગ લાગી હતી.

સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચેનો મડાગાંઠ વધુ ઘેરો બન્યો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, લોકસભા મુલતવી રાખ્યા પછી તરત જ, સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીને તેમના ચેમ્બરમાં મળ્યા હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન, રિજિજુએ આગામી સીમાંકન બિલ અને મહિલા અનામત સુધારા બિલ પસાર કરવામાં કોંગ્રેસના સમર્થનની અપીલ કરી.

જાેકે, વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ કિરેન રિજિજુના પ્રસ્તાવને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યો. સૂત્રો કહે છે કે રાહુલ ગાંધીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યાં સુધી વિપક્ષ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ન થાય ત્યાં સુધી સામાન્ય ગૃહ કાર્યવાહી શક્ય બનશે નહીં. રાહુલ ગાંધીએ સંસદીય બાબતોના મંત્રી સમક્ષ બે મુખ્ય માંગણીઓ મૂકી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વિપક્ષ ઇચ્છે છે કે રામ મંદિર ટ્રસ્ટને દાનમાં કથિત ઉચાપતના આરોપો પર ગૃહમાં વિગતવાર ચર્ચા થાય. ગૃહમંત્રી અમિત શાહે ૨૦ જુલાઈએ દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસ કાર્યવાહી અને બળપ્રયોગ અંગે ગૃહમાં સત્તાવાર નિવેદન જારી કરવું જાેઈએ. વિપક્ષના સતત હોબાળા અને સૂત્રોચ્ચારને કારણે સંસદની કાર્યવાહી ખોરવાઈ રહી છે. સરકાર મહત્વપૂર્ણ બિલો પસાર કરવાની ઉતાવળમાં છે, ત્યારે વિપક્ષ તેની માંગણીઓ પર અડગ છે. કિરેન રિજિજુ અને રાહુલ ગાંધી વચ્ચેની બેઠક અનિર્ણાયક સાબિત થઈ, જેનાથી સ્પષ્ટ થયું કે ચોમાસું સત્રમાં ગતિરોધ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થવાની શક્યતા ઓછી છે.

કેન્દ્ર સરકારે ૧૬ થી ૧૮ ઓગસ્ટ દરમિયાન સંસદના ત્રણ દિવસના ખાસ સત્રનો પ્રસ્તાવ મૂકીને અને કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીથી શરૂ કરીને વિપક્ષ સાથે પરામર્શ શરૂ કરીને વિવાદાસ્પદ સીમાંકન અને મહિલા અનામત બિલ પસાર કરવા માટે પોતાના દબાણને ફરી શરૂ કર્યું છે. સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુ બુધવારે લોકસભામાં વિપક્ષના નેતાને મળ્યા હતા અને ખાસ સત્ર માટે સરકારના પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા કરી હતી. જાેકે, કોંગ્રેસે હજુ સુધી કેન્દ્રના આ પ્રસ્તાવનો ઔપચારિક રીતે જવાબ આપ્યો નથી. સરકાર નવી સીમાંકન કવાયત દ્વારા લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે ૩૩ ટકા અનામત લાગુ કરવા માટે બંધારણીય સુધારા બિલ પસાર કરવા માગે છે. તે લોકસભાની સંખ્યા હાલની ૫૪૩ બેઠકોથી વધારીને ૮૫૦ કરવાની પણ દરખાસ્ત કરે છે, જેનો હેતુ પ્રતિનિધિત્વનો વિસ્તાર કરતી વખતે વસ્તી ફેરફારોને સમાયોજિત કરવાનો છે. એપ્રિલમાં સંસદના ખાસ સત્ર દરમિયાન આ કાયદો પસાર થવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો કારણ કે સરકાર બંધારણીય સુધારા માટે જરૂરી બે તૃતીયાંશ બહુમતીથી ઓછી રહી હતી. ત્યારથી, શાસક NDA એ AAP, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ અને શિવસેના સહિત અનેક પક્ષોના સાંસદોના સમર્થનથી પોતાની સંખ્યા મજબૂત બનાવી છે, જેનાથી જરૂરી મત મેળવવાની તેની સંભાવનાઓ વધી ગઈ છે. કેન્દ્ર સરકાર વ્યાપક સર્વસંમતિ બનાવવાના પ્રયાસમાં શરદ પવારની NCP  અને DMK સહિત અન્ય પ્રાદેશિક પક્ષોનો પણ સંપર્ક કરી રહી છે. જ્યારે કેટલાક પક્ષોએ મુદ્દા-આધારિત સમર્થનનો સંકેત આપ્યો છે, ત્યારે ચિંતા હજુ પણ છે, ખાસ કરીને દક્ષિણ રાજ્યોમાં, જેમને ડર છે કે વસ્તીના આધારે સીમાંકન સંસદમાં તેમના પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વને ઘટાડી શકે છે. આ ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે, સરકારે રાજ્યોને ખાતરી આપી છે કે લોકસભા બેઠકોના વિસ્તરણથી દરેક રાજ્યમાં પ્રતિનિધિત્વમાં વધારો થશે, સંપૂર્ણ સંખ્યામાં ઘટાડો નહીં. કોંગ્રેસે કહ્યું છે કે લોકસભાની હાલની સંખ્યાના આધારે મહિલા અનામત તાત્કાલિક લાગુ થવી જાેઈએ, અને સીમાંકન કવાયત સાથે તેના જાેડાણનો વિરોધ કર્યો છે. જાે પ્રસ્તાવિત સત્ર દરમિયાન પસાર થઈ જાય, તો સરકારને આશા છે કે હાલના નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ હેઠળ કલ્પના કરાયેલ ૨૦૩૪ ને બદલે ૨૦૨૯ ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા નવું માળખું અમલમાં મૂકવામાં આવશે.

જમ્મુ-કાશ્મીર પોતાની મનમોહક ખીણો અને સુંદરતા માટે વિશ્વભરમાં ખાસ ઓળખ ધરાવે છે. આ જ સુંદરતા પ્રવાસીઓને અહીં આવવા માટે પ્રેરિત કરે છે. પરંતુ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છેલ્લા ૩ દાયકાથી વધુ સમયથી આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓથી પણ પીડિત રહ્યો છે. જાેકે પરિસ્થિતિમાં સુધારો થઈ રહ્યો હતો, અને પ્રવાસીઓની સંખ્યા પણ ઝડપથી વધી રહી હતી, પરંતુ ગયા વર્ષે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાના કારણે સ્થિતિ બગડી ગઈ, અને પ્રવાસીઓ ફરી એકવાર અહીં આવવાનું ટાળવા લાગ્યા.

કેન્દ્ર સરકારે લોકસભામાં પૂછાયેલા એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં જણાવ્યું કે, જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ગયા વર્ષે ૨૦૨૫માં પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે. વર્ષ ૨૦૨૨ની સરખામણીમાં પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો હતો. તો વર્ષ ૨૦૨૪ની સરખામણીમાં ૨૦૨૫માં અહીં આવતા દેશી પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં લગભગ ૨૩ ટકાનો ઘટાડો થયો છે, અને ૪૪ ટકાથી વધુ વિદેશી પ્રવાસીઓ ઓછા થયા છે.

છેલ્લા એક દાયકામાં આતંકવાદી ઘટનાઓમાં ઘટાડો અને પરિસ્થિતિ બદલાવાને કારણે ધીમે ધીમે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પ્રવાસીઓની સંખ્યા વધી રહી હતી.