૨૦૨૬નો મેડિસિનનો નોબેલ પુરસ્કાર ત્રણ વૈજ્ઞાનિકો કાર્લ ડાઈસરોથ, પીટર હેગેમેન અને જાેર્જ નાગેલને સંયુક્ત રીતે આપવામાં આવ્યો છે. 

ત્રણેય વિજ્ઞાનીઓને Light-Gated Ion Channels અને Optogenetics જાેડાયેલી શોધ માટે આ સન્માન મળ્યું છે. આ ઘોષણા આજે કરવામાં આવી છે અને તેની સાથે જ ૨૦૨૬ના નોબેલ પુરસ્કારની ઘોષણાનો સિલસિલો પણ શરુ થઈ ગયો છે.આ શોધની શરુઆત એક સૂક્ષ્મ શેવાળથી થઈ. પીટર હેગેમેન એ સમજાવવા માગતા હતા કે એક કોશિકાવાળા શેવાળ ચેનલરોડોપ્સિન રોશનીની દિશામાં કેવી રીતે તરે છે. 

રિસર્ચ દરમ્યાન હેગમેન અને જાેર્જ નાગેલને એક ખાસ પ્રોટીનની ઓળખ કરી. તેનું નામ ચેનલરોડોપ્સિન રાખવામાં આવ્યું. આ પ્રોટીન કોશિકાઓની સપાટી પર રહેલા એક આયન ચેલ છે. જેવું તેના પર વાદળી રોશની પડે છે. ચેનલ ખુલી જાય છે અને આયાન કોશિકાની અંદર બહાર જવા લાગે છે. તેનાથી કોશિકાનું વિદ્યુત સંતુલન બદલાઈ જાય છે. પ્રોટીનને બીજી કોશિકામાં નાખવા પર તે રોશની પ્રત્યે સંવેદનશીલ થઈ જતી હોય છે. કાર્લ ડાઈસરોથે આ શોધને ન્યૂરોસાઈન્સમાં ઉપયોગ કર્યો. તેમણે ચેનલરોડોપ્સિનના જીન ઉંદરની તંત્રિકા કોશિકામાં નાખી. ૨૦૦૫માં તેમણે દેખાડ્યુ કે વાદળી રોશનીની મદદથી આ તંત્રિકા કોશિકાઓમાં સંકેત પેદા થઈ શકે છે. ત્યાર બાદ ૨૦૦૭માં આ રીત જીવિત ઉંદરના મસ્તિકમાં પણ કામ કરતી દેખાઈ. આ ટેકનિકને ઓપ્ટોજેનેટિક્સ કહેવાઈ. તેનાથી વૈજ્ઞાનિકોને પહેલી વાર જીવિત મસ્તિષ્કમાં ખાસ તંત્રિકા કોશિકાઓને ખૂબ જ સટીક રીતે ઓન અથવા ઓફ કરવાની રીત મળી. તેના માટે આખા મસ્તિષ્કને પ્રભાવિત કરવાની જરુર પડતી નથી.

લંડનના હીથ્રો એરપોર્ટથી શિકાગો જઈ રહેલી બ્રિટિશ એરવેઝની આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ મ્છ૨૯૫ માં સોમવારે આયર્લેન્ડના આકાશ પરથી પસાર થતી વખતે અચાનક ગંભીર કટોકટી સર્જાઈ હતી. વિમાન આશરે ૨૮,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈએથી ખૂબ જ ઝડપથી નીચે તરફ ઉતરીને માત્ર ૯,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર આવી ગયું હતું. આ ઘટના બનતા જ કોકપિટ ક્રૂએ તાત્કાલિક અસરથી આંતરરાષ્ટ્રીય એર ટ્રાફિક કંટ્રોલને ઈમરજન્સી કોડ ‘સ્ક્વોક ૭૭૦૦’ મોકલીને મદદની માંગ કરી હતી, જેનાથી સમગ્ર એવિએશન સેક્ટરમાં ભારે અફરાતફરી મચી ગઈ હતી. એરવિએશન ક્ષેત્રની તાકીદની પરિસ્થિતિ અંગે વિગતો આપતા નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે, પાયલટ દ્વારા ટ્રાન્સપોન્ડર પર સેટ કરવામાં આવતો ‘સ્ક્વોક ૭૭૦૦’ એ ચાર આંકડાનો વૈશ્વિક ઈમરજન્સી કોડ છે. આ કોડ એર ટ્રાફિક કંટ્રોલર્સને સંકેત આપે છે કે વિમાનમાં કોઈ ગંભીર ટેકનિકલ ખામી, કેબિનમાં પ્રેશર ઘટી જવું અથવા તબીબી કટોકટી જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ સિગ્નલ મળતા જ એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ દ્વારા તે વિમાનને લેન્ડિંગ માટે પ્રાથમિકતા આપવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવે છે. ફ્લાઇટમાં અચાનક સર્જાયેલી આ ઘટના પાછળના ચોક્કસ કારણો હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. જાેકે, માત્ર ગણતરીની મિનિટોમાં ૧૯,૦૦૦ ફૂટ નીચે આવી જતાં મુસાફરોમાં ગભરાટ સર્જાયો હતો.

રશિયાના સાઇબેરિયા વિસ્તારમાં આવેલી એક લેબ સાથે જાેડાયેલી કથિત સંક્રમણની ઘટનાએ ચિતા વધારી છે. ઇરકુત્સ્ક એન્ટી-પ્લેગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની ૨૮ વર્ષની સંશોધકનું ગંભીર ન્યુમોનિયા બાદ મોત થયું છે અને તેમના સંપર્કમાં આવેલા લગભગ ૨૦૦ લોકોની તબીબી દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે. ટેસ્ટ ટ્યુબ તૂટવાથી ખતરનાક બેક્ટેરિયાના સંપર્કમાં આવ્યાની વાત રશિયન મીડિયા અહેવાલોમાં સામે આવી છે, પરંતુ આ ઘટનાની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી. રશિયાની એજન્સી આ મામલાની તપાસ કરી રહી છે અને હાલ ઇરકુત્સ્ક વિસ્તારમાં સ્વાસ્થ્ય સ્થિર હોવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. રિપોર્ટ્સમાં મૃતક મહિલાની ઓળખ દર્યા શિપિલોવા તરીકે દર્શાવાઈ છે. તેને ૨૯ સપ્ટેમ્બરે ગંભીર ન્યુમોનિયાના કારણે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાઈ હતી અને વેન્ટિલેટર પર રાખવામાં આવી હતી. જાેકે, તેના બે દિવસની અંદર જ તેનું મોત થયું હતું. અહેવાલો અનુસાર, તેણે ડોક્ટરોને જણાવ્યું હતું કે, જીવંત બેક્ટેરિયા ધરાવતી એક ટેસ્ટ ટ્યુબ તેની પાસેથી તૂટી ગઈ હતી. કેટલાક રિપોર્ટ્સમાં આ ઘટનાને પ્લેગ પેદા કરતા બેક્ટેરિયા સાથે પણ જાેડવામાં આવી છે. જાેકે, રશિયન આરોગ્ય અધિકારીઓએ ટેસ્ટ ટ્યુબ તૂટવાની ઘટના અથવા તેમના મોતનું કારણ પ્લેગ હોવાની વાત સત્તાવાર રીતે સ્વીકારી નથી. ઘટના સામે આવ્યા બાદ મૃતકના સંપર્કમાં આવેલા લોકોની ઓળખ કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપથી શરૂ કરવામાં આવી હતી. અહેવાલો અનુસાર, લગભગ ૨૦૦ લોકોને મેડિકલ ઓબ્ઝર્વેશન હેઠળ અને કેટલાક લોકોને હોસ્પિટલોમાં આઇસોલેશનમાં રાખવામાં આવ્યા છે. તંત્રના જણાવ્યા મુજબ, મહિલાના સંપર્કમાં આવેલા તમામ લોકો મેડિકલ ઓબ્ઝર્વેશન હેઠળ છે અને અત્યાર સુધી તેમનામાં કોઈ લક્ષણ જાેવા મળ્યા નથી તથા ટેસ્ટ નેગેટિવ આવ્યા છે. બુરિયાતિયાના વડા અલેક્સેઈ ત્સિદેનોવે શરૂઆતમાં મહિલાના મોતને પ્લેગ સાથે જાેડતી વાત કરી હતી, પરંતુ અન્ય રશિયન આરોગ્ય અધિકારીઓએ આ અંગે વધુ સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવ્યું છે. મહિલાનું નિદાન ‘અજ્ઞાત કારણના ન્યુમોનિયા’ તરીકે થયું હતું અને ઇરકુત્સ્ક વિસ્તારની સ્વાસ્થ્ય સ્થિર છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને સસ્પેન્ડ કરવાનો વચગાળાનો આદેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો. તેમના પર SIR સાથે જાેડાયેલા લગભગ ૧૪ ર્નિણયો અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરોની સંમતિ વિના લેવાનો આરોપ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ આરોપો અંગે ચૂંટણી પંચ પાસેથી જવાબ માગ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું કે જવાબ જાેયા બાદ જાે ર્નિણયો સંમતિ વિના લેવામાં આવ્યા હોવાનું જણાશે, તો તેમને પાછા ખેંચી શકાય છે. CJI સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જૉયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની બેન્ચે અરજી પર કેન્દ્ર સરકાર, ચૂંટણી પંચ, CECજ્ઞાનેશ કુમાર, ચૂંટણી કમિશનર ડૉ. સુખબીર સિંહ સંધૂ અને ડૉ. વિવેક જાેશી, ડેપ્યુટી ઇલેક્શન કમિશનર મનીષ ગર્ગ અને DG (IT)  સીમા ખન્નાને નોટિસ જારી કરી. જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ આ અરજીઓ સ્પેશલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR ) સાથે સંબંધિત ર્નિણયો અંગે કરવામાં આવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટ ૫ ઑક્ટોબરે CEC જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કરવામાં આવેલી બે અરજીઓ પર સુનાવણી કરી. આરોપ છે કે જીૈંઇ સાથે સંબંધિત આશરે ૧૪ ર્નિણયો અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરોની સંમતિ વિના લેવામાં આવ્યા હતા. અરજદારોએ આ ર્નિણયો રદ કરવાની, જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કેસ ચલાવવાની અને SIR દરમિયાન મતદારોના નામ દૂર કરવાના મામલે SIT જીૈં્પાસની માંગ કરી હતી. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધની અરજીઓ પર સુનાવણી દરમિયાન સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટે મોટી ટિપ્પણી કરી છે. સીજેઆઈ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી.મોહનાની બેન્ચે કહ્યું છે કે ચૂંટણી પંચના ર્નિણયોમાં જાે સર્વસંમતિ ન હોય તો તેના પર રોક લગાવવામાં આવે. બંધારણમાં સુપ્રીમ કોર્ટને CECને સસ્પેન્ડ કરવાની કોઈ સ્પષ્ટ અથવા વિશેષ સત્તા આપવામાં આવી નથી. આર્ટિકલ ૩૨૪ હેઠળ ચૂંટણી યોજવાની અને તેની દેખરેખ રાખવાની જવાબદારી ચૂંટણી પંચની છે, પરંતુ પંચના ર્નિણયોની કોર્ટમાં તપાસ થઈ શકે છે. જાે કોઈ ર્નિણય કાયદા અથવા બંધારણની વિરુદ્ધ જણાય, તો સુપ્રીમ કોર્ટ તેના પર રોક લગાવી શકે છે અથવા તેને રદ કરી શકે છે. ઝ્રઈઝ્રને હટાવવાની રીત પણ અલગ છે, આર્ટિકલ ૩૨૪(૫) હેઠળ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને સુપ્રીમ કોર્ટના જજની જેમ જ મહાભિયોગ દ્વારા હટાવી શકાય છે.

જ્ઞાનેશ કુમાર રાજીનામું ન આપે ત્યાં સુધી ચૂંટણી લડવી જ નકામી

કોકરોચ જનતા પાર્ટી (સીજેપી)ના સ્થાપક અભિજિત દીપકે સોમવારે આગામી ચૂંટણીઓ પર શંકા વ્યક્ત કરતા નિવેદન આપ્યું છે કે જ્યાં સુધી મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (સીઈસી) જ્ઞાનેશ કુમાર પદ પર છે, ત્યાં સુધી ચૂંટણીમાં ભાગ લેવો અર્થહીન છે કારણ કે ચૂંટણીના પરિણામો હવે પહેલેથી જ નક્કી થઈ ગયા હોય છે.પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા દીપકે આક્ષેપ કર્યો છે કે, ભાજપ એવા રાજ્યોમાં પણ જીતી રહી છે જ્યાં મોદી લહેરની ચરમસીમા દરમિયાન પણ તે જીતી શકી ન હતી. મને લાગે છે કે જ્યાં સુધી જ્ઞાનેશ કુમાર રાજીનામું નહીં આપે અને મુક્ત તથા ન્યાયી ચૂંટણી સુનિશ્ચિત નહીં કરે, ત્યાં સુધી આવી ચૂંટણીઓમાં ભાગ લેવાનો કોઈ અર્થ નથી, કારણ કે વિજેતા અગાઉથી જ નક્કી હોય છે. જ્ઞાનેશ કુમારના ગયા પછી અને SIR ફ્રીઝ થયા પછી જ ખબર પડશે કે ભાજપ વાસ્તવમાં કેટલી બેઠકો જીતે છે.

દિલ્હી-એનસીઆરમાં મહિલાઓ અને માસૂમ સગીરાઓ સામે સતત વધી રહેલા બળાત્કાર અને ગંભીર યૌન અપરાધો અંગે આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી પોલીસની ઝાટકણી કાઢતાં સવાલો પૂછ્યા હતા કે આવા જઘન્ય અપરાધોને અટકાવવા માટે પોલીસિંગના ભાગરૂપે ઘટના બનતા પહેલા જ તેને રોકવા માટે શું નક્કર પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે? જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ કે. વિનોદ ચંદ્રનની ખંડપીઠે કડક લહેજામાં નિરીક્ષણ કર્યું હતું કે માત્ર કાગળો પર પરિપત્રો અને સૂચનાઓ જારી કરવા પૂરતા નથી, પરંતુ જમીની સ્તર પર તેનો પ્રભાવ અને કડક અમલવારી દેખાવી અત્યંત જરૂરી છે. 

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી પોલીસના ઉચ્ચ અધિકારીઓને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં નિર્દેશ આપ્યા હતા કે અપરાધીઓ પર કાબૂ મેળવવા જરૂર પડે તો અત્યંત સખત વલણ અપનાવો. કોર્ટે કહ્યું કે કાર્યવાહી વખતે એવા લોકો પણ સામે આવશે જે બંધારણના આર્ટિકલ ૨૧ (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર) નો સંદર્ભ આપશે અથવા માનવાધિકાર જૂથોનો હવાલો આપીને અપરાધીઓ સાથેના કડક વર્તનનો વિરોધ કરશે. પરંતુ પોલીસ અધિકારીઓએ આવા કોઈપણ જૂથો કે વિરોધની પરવા કર્યા વિના, બળાત્કાર જેવા ભયાનક અને અમાનવીય ગુના આચરનારા તત્વો સામે કોઈ પણ દયા વગર આકરી કાર્યવાહી કરવી જાેઈએ. ખંડપીઠના જસ્ટિસ પારડીવાલાએ ખાસ કરીને શાળા, કૉલેજાે અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની આસપાસના વિસ્તારોની સુરક્ષા વ્યવસ્થા સુદ્રઢ કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે એવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોનો ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો હતો જ્યાં મવાલીઓ, રોમિયો કે અસામાજિક તત્વો એકઠા થઈને વિદ્યાર્થીનીઓને હેરાન-પરેશાન કરતા હોય છે. કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે આવા તમામ હોટસ્પોટ્સ પર તુરંત યોગ્ય અને કડક પોલીસ પેટ્રોલિંગ ગોઠવવું જાેઈએ જેથી ગુનેગારોમાં કાયદાનો ભય ઊભો થઈ શકે. સુપ્રીમ કોર્ટે સાર્વજનિક પરિવહન, બસ સ્ટેન્ડ, મેટ્રો સ્ટેશનો અને મહિલાઓની વધુ અવરજવર વાળા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સીસીટીવી કેમેરા તેમજ સ્ટ્રીટ લાઈટોની યોગ્ય સ્થિતિની ચકાસણી કરવા આદેશ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત પોલીસની પેટ્રોલિંગ વ્યવસ્થાનું નિયમિત ઓડિટ કરવા પણ કહેવાયું છે. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે પોલીસ એક એવી સંસ્થા હોવી જાેઈએ જેના પર સામાન્ય નાગરિકોને પૂર્ણ વિશ્વાસ હોય. મુશ્કેલી કે જાેખમના સમયે મહિલાઓ અને બાળકો કોઈ પણ પ્રકારના ડર કે સંકોચ વિના વહેલામાં વહેલી તકે પોલીસનો સંપર્ક કરી શકે તેવું ભયમુક્ત વાતાવરણ બનાવવું સરકાર અને પોલીસની પ્રાથમિક જવાબદારી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી-એનસીઆરમાં તાજેતરમાં બનેલી કેટલીક અત્યંત ગંભીર અને કાળજુ કંપાવી દેનારી ઘટનાઓના મીડિયા રિપોર્ટો પર સ્વત: સંજ્ઞાન લઈને આ કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. આ ઘટનાઓમાં દિલ્હીના આસફ કુંજ પાર્કમાં ૧૭ વર્ષીય સગીરા પર થયેલો સામુહિક દુષ્કર્મ, સ્વરૂપ નગરમાં કિશોરી સાથે કથિત દુષ્કર્મ બાદ હત્યા અને ગ્રેટર નોઈડાથી દિલ્હી જઈ રહેલી એક ચાલતી બસમાં માસૂમ સગીરા સાથે થયેલા યૌન ઉત્પીડન જેવા ચર્ચાસ્પદ કેસોનો સમાવેશ થાય છે. તમામ ગંભીર મામલાઓની આકરી નોંધ લેતાં સર્વોચ્ચ અદાલતે દિલ્હી પોલીસને તમામ સંવેદનશીલ વિસ્તારોની ઓળખ કરીને ત્યાં સુરક્ષા ઓડિટ કરવા અને જમીની સ્તર પર લેવાયેલા પગલાં અંગે આગામી સુનાવણીમાં વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો છે.