ગુજરાતમાં નોંધાયેલ એક ભારતીય માલવાહક જહાજ, હાજી અલી, શંકાસ્પદ ડ્રોન હુમલાનો ભોગ બન્યા બાદ ઓમાનના દરિયાકાંઠે ડૂબી ગયું, જાેકે ઓમાનના અધિકારીઓ દ્વારા તમામ ૧૪ ભારતીય ક્રૂ સભ્યોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક ઈરાન-યુએસ સંઘર્ષને લગતા વધતા તણાવ વચ્ચે આ ઘટનાએ ફરી એકવાર પ્રદેશમાં દરિયાઈ સલામતી અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઉભી કરી છે. ગુજરાતના દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના સલાયા બંદર પર નોંધાયેલ આ જહાજ સોમાલિયાથી શારજાહ જઈ રહ્યું હતું અને તેમાં પશુધનનો જથ્થો હતો. અહેવાલો અનુસાર, બુધવારે સવારે ૩.૩૦ વાગ્યાની આસપાસ જહાજ ઓમાનના ઉત્તરી દરિયાકાંઠે લિમાહ નજીક હતું ત્યારે એક અજાણી વિસ્ફોટક વસ્તુ, જે કાં તો ડ્રોન અથવા મિસાઇલ હોવાનું માનવામાં આવે છે, તે જહાજ પર અથડાઈ હતી. અહેવાલ મુજબ, વિસ્ફોટથી આગ લાગી હતી, જેના કારણે જહાજ નીચે ધસી ગયું અને પછી નમી ગયું.આગ ઝડપથી ફેલાતાં, એક ટંડેલ અને ૧૩ ખલાસીઓનો સમાવેશ થતો હતો, ક્રૂએ તાત્કાલિક કટોકટીનો કોલ જારી કર્યો અને લાઇફબોટનો ઉપયોગ કરીને ભાગી ગયા.ચેતવણી બાદ, ઓમાન કોસ્ટ ગાર્ડે બચાવ અભિયાન શરૂ કર્યું અને તમામ ક્રૂ સભ્યોને સુરક્ષિત રીતે દીબા બંદર પર પહોંચાડ્યા. જહાજના માલિક સુલતાન અહેમદ સંઘારે પાછળથી પુષ્ટિ કરી કે આ ઘટનામાં સવાર દરેક વ્યક્તિ બચી ગયો છે.અધિકારીઓ હજુ સુધી એ નક્કી કરી શક્યા નથી કે આ હુમલા પાછળ કોણ હતું.

ભારતે ભારતીય ધ્વજ સાથેના જહાજ પર હુમલાની નિંદા કરી

 ભારતે ઓમાનના દરિયાકાંઠે ભારતીય ધ્વજવંદન વાણિજ્યિક જહાજ પર થયેલા હુમલાની નિંદા કરી છે.નાગરિક શિપિંગને નિશાન બનાવવાની ઘટનાને અસ્વીકાર્ય ગણાવી અને નેવિગેશન અને દરિયાઈ વાણિજ્યની સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવા માટે સંયમ રાખવાની વિનંતી કરી. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, ગઈકાલે ઓમાનના દરિયાકાંઠે ભારતીય ધ્વજવંદન વાણિજ્યિક જહાજ પર હુમલો અસ્વીકાર્ય છે અને અમે એ હકીકતની નિંદા કરીએ છીએ કે વાણિજ્યિક શિપિંગ અને નાગરિક નાવિકોને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર મોટું જાેખમ તોળાઈ રહ્યું છે

પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે ઓમાનના દરિયાકાંઠે એક ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા કાર્ગો જહાજ પર ભયાનક હુમલો થયો છે. આ ઘટના એવા સમયે બની છે જ્યારે ઈરાન, ઈઝરાયલ અને અમેરિકા વચ્ચેનો સંઘર્ષ ચરમસીમા પર છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા સંયુક્ત હુમલામાં ઈરાનના પૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતા આયતુલ્લા અલી ખામેનેઈના મૃત્યુ બાદ સમગ્ર ખાડી વિસ્તારમાં સ્થિતિ તણાવપૂર્ણ છે. ઈરાને વળતો પ્રહાર કરતાં ઈઝરાયલ અને અખાતી દેશોમાં સ્થિત અમેરિકન સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવ્યા હતા. તેહરાને વ્યૂહનીતિના ભાગરૂપે વિશ્વના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝને બંધ કરવાની પણ જાહેરાત કરી છે.

અમેરિકાના ઈમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ એ ઓપ્શન્લ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ કાર્યક્રમ હેઠળ કામ કરતા લગભગ ૧૦ હજાર વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ સામે તપાસ શરુ કરી છે. તેમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. અનેક વિદ્યાર્થીઓ એવી કંપનીઓ સાથે જાેડાયેલા જાેવા મળ્યા છે, જ્યાં હકીકતમાં કોઈ કામગીરી જ ચાલતી નહોતી.ટોડ લિઓન્સે OPT કાર્યક્રમને ગેરરીતિઓ માટેનું કેન્દ્ર ગણાવ્યો હતો. રિપોર્ટ મુજબ, તપાસ દરમિયાન અધિકારીઓને ઘણા સરનામાં પર બંધ બિલ્ડિંગ, ખાલી ઓફિસ અથવા રહેણાંક મકાનો મળ્યા હતા. કેટલાક સરનામાં પર એક જ જગ્યાએ અનેક કંપનીઓ નોંધાયેલ હોવાનું પણ બહાર આવ્યું છે. ટેક્સાસ સહિતના વિસ્તારોમાં કરાયેલી સાઈટ વિઝિટ દરમિયાન ઘોસ્ટ ઓફિસ અને શેલ કંપનીઓ સામે આવી હતી. કેટલાક કેસોમાં અમેરિકામાં નોંધાયેલી કંપનીઓનું મેનેજમેન્ટ ભારતમાંથી થતું હોવાનું સામે આવ્યું હતું.OPT નિયમો મુજબ તાલીમ અને દેખરેખ અમેરિકામાં જ હોવી જાેઈએ. કેટલીક કંપનીઓ પાસે માત્ર ત્રણ કર્મચારીઓ હતા. પરંતુ, રેકોર્ડમાં ૫૦૦થી વધુવિદ્યાર્થીઓ જાેડાયેલા જાેવા મળ્યા. OPT કાર્યક્રમ અમેરિકામાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે વર્ક વિઝા તરફ જવાનો મહત્વનો માર્ગ માનવામાં આવે છે. આંકડા મુજબ છેલ્લા વર્ષાેમાં ૬૮ હજારથી વધુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ OPT ઠળ અમેરિકામાં કામ કરતા હતા. એમેઝોન, ગૂગલ, માઈક્રોસોફ્ટ અને ડેલોઈટ જેવી મોટી કંપનીઓ OPT ઉમેદવારોને નોકરી આપતી રહી છે. તપાસ દરમિયાન વિઝા ગેરરીતિ ઉપરાંત નાણાકીય ગેરવહીવટ અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ સામે આવ્યા છે. જાેકે કેટલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ સામે કાર્યવાહી થશે તેની માહિતી જાહેર કરાઈ નથી.આ મામલા બાદ ઘણા રિપબ્લિકન નેતા કાર્યક્રમ પર નિયંત્રણ કડક કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે ટેક ઉદ્યોગ અને યુનિવસટીઓ તેને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિભા માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાવી રહ્યાં છે.

કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં ખાંડનો પુરવઠો જાળવી રાખવા માટે એક મોટો ર્નિણય લીધો છે. એક જાહેરનામું બહાર પાડીને, સરકારે તાત્કાલિક ખાંડની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ પ્રતિબંધ ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી અથવા આગામી આદેશો સુધી અમલમાં રહેશે. આ જાહેરનામામાં કાચી ખાંડ, સફેદ ખાંડ અને શુદ્ધ ખાંડનો સમાવેશ થાય છે.

આ સરકારી પગલું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે સ્થાનિક બજારમાં ખાંડના ભાવ પર દબાણ વધી રહ્યું છે. નિકાસ પ્રતિબંધથી દેશમાં પુરવઠો સુધરશે અને કિંમતો નિયંત્રણમાં રહેશે. આ પ્રતિબંધ ઝ્રઠન્ અને ્ઇઊ ક્વોટા હેઠળ, એડવાન્સ ઓથોરાઇઝેશન સ્કીમ (છછજી) હેઠળ અને અન્ય દેશોની ખાદ્ય સુરક્ષા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે સરકાર-થી-સરકાર શિપમેન્ટ દ્વારા ઈેં અને ેંજીછ ને ખાંડની નિકાસ પર લાગુ પડતો નથી. નિકાસની પ્રક્રિયામાં પહેલાથી જ રહેલા શિપમેન્ટને પણ પ્રતિબંધમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

બ્રાઝિલ પછી ભારત વિશ્વનો બીજાે સૌથી મોટો ખાંડ નિકાસકાર દેશ છે. ભારતે મિલોને ૧.૫ મિલિયન મેટ્રિક ટન ખાંડની નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી, જેના કારણે સ્થાનિક માંગ કરતાં ઉત્પાદન વધુ થવાની ધારણા હતી. જાેકે, હવે એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે મુખ્ય શેરડી ઉત્પાદક પ્રદેશોમાં શેરડીના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાને કારણે ઉત્પાદન સતત બીજા વર્ષે વપરાશ કરતાં ઓછું રહેશે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ પગલાથી વૈશ્વિક ખાંડના ભાવમાં વધારો થવાની ધારણા છે, અને થાઇલેન્ડ અને બ્રાઝિલ જેવા ખાંડ નિકાસકારોને એશિયન અને આફ્રિકન ખરીદદારોને વધુ ખાંડ મોકલવાની મંજૂરી મળી શકે છે.

દેશમાં મોંઘવારીનું દબાણ હવે ઝડપથી વધતું દેખાઈ રહ્યું છે. એપ્રિલ ૨૦૨૬માં દેશનો જથ્થાબંધ મોંઘવારી દર એટલે કે WPI વધીને ૮.૩૦ ટકા પર પહોંચી ગયો છે. જ્યારે માર્ચમાં આ આંકડો ૩.૮૮ ટકા હતો. આ છેલ્લા ૪૨ મહિના એટલે કે અંદાજે સાડા ત્રણ વર્ષનું સૌથી ઊંચું સ્તર માનવામાં આવી રહ્યું છે, જેનાથી આગામી સમયમાં રોજબરોજની ચીજવસ્તુઓની કિંમતો પર વધુ અસર પડી શકે છે.

આ વધારામાં સૌથી મોટું યોગદાન ઇંધણ સેક્ટરનું રહ્યું છે.  Fuel & Power  મોંઘવારી માર્ચના ૧.૦૫ ટકાથી ઉછળીને એપ્રિલમાં ૨૪.૭૧ ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે. તે જ સમયે, કાચા તેલની જથ્થાબંધ મોંઘવારી ૮૮ ટકાથી ઉપર નોંધાઈ છે.

પેટ્રોલની કિંમતોમાં ૩૨.૪૦ ટકા અને ડીઝલમાં ૨૫.૧૯ ટકાના વધારાએ પણ મોંઘવારીના દબાણને વધુ વધારી દીધું છે. LPGકિંમતોમાં પણ ૧૦.૯૨ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. આ આંકડાઓથી સ્પષ્ટ જણાય છે કે, સામાન્ય લોકો પર મોંઘવારીનું દબાણ સતત વધી રહ્યું છે.

 પ્રાઈમરી આર્ટિકલ્સની મોંઘવારી માર્ચના ૬.૩૬ ટકાથી વધીને એપ્રિલમાં ૯.૧૭ ટકા થઈ ગઈ. મેન્યુફેક્ચર્ડ પ્રોડક્ટ્સમાં મોંઘવારી ૩.૩૯ ટકાથી વધીને ૪.૬૨ ટકા રહી.

સરકારે અત્યાર સુધી પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ઘરેલુ LPG કિંમતોને સ્થિર રાખી છે જેથી સામાન્ય લોકોને રાહત મળી શકે. જાેકે, કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરની કિંમતોમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે જાે વૈશ્વિક સ્તરે તેલની કિંમતો સ્થિર નહીં થાય, તો આગામી મહિનાઓમાં જથ્થાબંધ અને છૂટક મોંઘવારી બંને પર દબાણ વધી શકે છે.

 એપ્રિલમાં છૂટક મોંઘવારી વધીને ૩.૪૮% થઈ હતી

એપ્રિલમાં છૂટક મોંઘવારી વધીને ૩.૪૮% પર પહોંચી ગઈ છે. આ પહેલા માર્ચમાં તે ૩.૪૦% હતી. મોંઘવારી વધવાનું સૌથી મોટું કારણ ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં વધારો છે. ફૂડ ઇન્ફ્લેશન એપ્રિલમાં વધીને ૪.૨૦% પર પહોંચી ગયું. માર્ચમાં આ આંકડો ૩.૮૭% હતો.

  (WPIની સામાન્ય માણસ પર શું અસર થાય?

જથ્થાબંધ મોંઘવારી લાંબા સમય સુધી વધતી રહે છે, તો ઉત્પાદકો તેનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખે છે. સરકાર ફક્ત ટેક્સ દ્વારા WPIને નિયંત્રિત કરી શકે છે. જેમ કે, ક્રૂડમાં તીવ્ર વધારાથી સરકારે ઈંધણ પર એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કર્યો હતો. જાેકે, સરકાર ટેક્સ કપાત એક મર્યાદામાં જ ઓછી કરી શકે છે. WPIમાં મેટલ, કેમિકલ, પ્લાસ્ટિક, રબર જેવા ફેક્ટરી સંબંધિત સામાનનું વધુ વેઈટેજ હોય છે.

જથ્થાબંધ ફુગાવો એટલે શું? પ્રાથમિક વસ્તુઓ, જેનું વેઇટેજ ૨૨.૬૨% છે. ફ્યુઅલ અને પાવરનું વેઇટેજ ૧૩.૧૫% અને મેન્યુફેક્ચર્ડ પ્રોડક્ટ્સનું વેઇટેજ સૌથી વધુ ૬૪.૨૩% છે. પ્રાથમિક વસ્તુઓના ચાર ભાગ છે. ૧. ખાદ્ય પદાર્થો જેમ કે અનાજ, ઘઉં, શાકભાજી, ૨. બિન-ખાદ્ય પદાર્થોમાં તેલીબિયાંનો સમાવેશ થાય છે, ૩. મિનરલ્સ, ૪. ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ